Kurmancî Futbol Sözlüğü

Bir dilin terimleri kullanıla kullanıla yerleşir; kayda geçmeyen yerleşmez. Bu liste, amedspor.news’in maç anlatırken kullandığı karşılıkları kayda geçiriyor.

Bu bir çalışma listesidirKesin doğru diye sunulmuyor. Dünyada standartlaşmış bir Kurmancî futbol terminolojisi bulunmuyor; aşağıdakiler bizim tercihlerimiz. Anadili Kurmancî olan okurların düzeltmesine açıktır ve gelen her düzeltme elle değerlendirilir.

94 terim

“Yerleşik” dediklerimiz Kürt basınında zaten kullanılan karşılıklar. “Bizim önerimiz” dediklerimiz yerleşmiş değil — onları biz seçtik ve sizin itirazınıza açıktır.

A

  • alîgiryerleşik

    Türkçetaraftar

    İngilizcesupporter

    Kökü alî: taraf. Taraftar grubu için “koma alîgiran”.

  • armebizim önerimiz

    Türkçearma

    İngilizcecrest

    Kulüp arması. “Nîşana klûbê” de yazılabilir.

  • asîstyerleşik

    Türkçeasist

    İngilizceassist

    Yerleşik ödünç sözcük. “Pasa golê” de yazılabilir.

  • awtbizim önerimiz

    Türkçetaç

    İngilizcethrow-in

    “Avêtina ji derve” açıklayıcı karşılıktır.

B

  • berevanîyerleşik

    Türkçesavunma

    İngilizcedefence

    Savunmanın bütünü. Oyuncu için parêzvan.

  • bêdengyerleşik

    Türkçesessiz

    İngilizcesilent

    Seyircisiz oynanan maç için “maça bê alîgir”; ceza için “cezaya bêdengiyê”.

  • bilêtyerleşik

    Türkçebilet

    İngilizceticket

    Kombine için “bilêta sezonê”.

  • bilindbûnbizim önerimiz

    Türkçeyükselme

    İngilizcepromotion

    Bir üst lige çıkmak. Play-off için “play-off” yazıyoruz.

  • birîndaryerleşik

    Türkçesakat

    İngilizceinjured

    Sakatlık: “birîn”. Sakatlar listesi: “lîsteya birîndaran”.

C

  • cezakirîbizim önerimiz

    Türkçecezalı

    İngilizcesuspended

    Ceza: “ceza”. Men cezası: “cezaya qedexekirinê”.

  • cîgirbizim önerimiz

    Türkçeyedek oyuncu

    İngilizcesubstitute

    Cîgir: yerine geçen, vekil. Yedek kulübesi için “kursiya cîgiran”.

  • cudahiya golanyerleşik

    Türkçeaveraj

    İngilizcegoal difference

    Attığı gol: “golên avêtî”; yediği gol: “golên xwarî”.

D

  • daketinbizim önerimiz

    Türkçedüşme

    İngilizcerelegation

    Alt lige inmek. Düşme hattı: “xeta daketinê”.

  • dawîyerleşik

    Türkçemaç sonu

    İngilizcefull time

    Son düdük: “fîka dawî”.

  • dema zêdebizim önerimiz

    Türkçeuzatma

    İngilizceadded time, extra time

    Eklenen süre. Uzatma devreleri için “nîvên zêde”.

  • derîbizim önerimiz

    Türkçekale

    İngilizcegoal (the frame)

    Kelime anlamı kapı. Kale için bizim tercihimiz; yerleşik değil, “kale” de yazılıyor.

  • destpêkyerleşik

    Türkçebaşlama vuruşu

    İngilizcekick-off

    Başlangıç. Maç saati için “dema destpêkê”.

  • dirîblingbizim önerimiz

    Türkçeçalım

    İngilizcedribble

    Çalım atmak için “derbas bûn” (geçmek) de kullanılır.

  • diyasporayerleşik

    Türkçediaspora

    İngilizcediaspora

    Kürt diasporası: “diyasporaya kurd”.

  • doryerleşik

    Türkçetur

    İngilizceround

    Eleme turu: “dora derbasbûnê”.

E

  • encamyerleşik

    Türkçesonuç, skor

    İngilizceresult, score

    Skor tablosu için “encama maçê”.

Ê

  • êrîşyerleşik

    Türkçehücum

    İngilizceattack

    Atak. Kontra atak için “êrîşa berevajî”.

  • êrîşvanyerleşik

    Türkçeforvet

    İngilizceforward

    Kökü êrîş: hücum. Santrfor için “êrîşvanê navendî”.

F

  • faûlyerleşik

    Türkçefaul

    İngilizcefoul

    Serbest vuruş: “şûta serbest”.

  • futbolyerleşik

    Türkçefutbol

    İngilizcefootball

    Yerleşik. “Topa lingan” (ayak topu) da yazılır ama gündelik dilde futbol kullanılır.

  • futbolvanyerleşik

    Türkçefutbolcu

    İngilizcefootballer

    Lîstikvan daha genel; futbolvan futbola özgüdür.

G

  • golyerleşik

    Türkçegol

    İngilizcegoal

    Fiil hâli: gol avêtin (gol atmak). “Gol kirin” değil.

  • golvanyerleşik

    Türkçekaleci

    İngilizcegoalkeeper

    Gol + van (koruyan, bekleyen). Kürt basınında yerleşiktir.

  • gol avêtinyerleşik

    Türkçegol atmak

    İngilizceto score

    Avêtin: atmak. “Li tor xistin” (ağa vurmak) de aynı anlamda kullanılır.

  • guhertinyerleşik

    Türkçeoyuncu değişikliği

    İngilizcesubstitution

    Değiştirmek. “Guhertina lîstikvanan” tam karşılığıdır.

H

  • hakemyerleşik

    Türkçehakem

    İngilizcereferee

    Yardımcı hakem: “alîkarê hakem”. Dördüncü hakem: “hakemê çaremîn”.

  • hat-trickyerleşik

    Türkçehat-trick

    İngilizcehat-trick

    Üç gol için “sê gol avêtin” de yazılabilir.

  • hefteyerleşik

    Türkçehafta

    İngilizcematchweek

    5. hafta: “hefteya 5.”.

  • hevrikyerleşik

    Türkçerakip

    İngilizceopponent, rival

    Rekabet için “hevrikî”. Şehir derbisi: “derbiya bajêr”.

J

  • jimarebizim önerimiz

    Türkçeforma numarası

    İngilizceshirt number

    Sayı, numara. “Jimareya kirasê” tam karşılığıdır.

K

  • kadroyerleşik

    Türkçekadro

    İngilizcesquad

    Yerleşik. Geniş kadro için “kadroya fireh”.

  • kaptanyerleşik

    Türkçekaptan

    İngilizcecaptain

    Yerleşik ödünç sözcük. Pazıbent: “bazinê kaptanî”.

  • kartê soryerleşik

    Türkçekırmızı kart

    İngilizcered card

    Oyundan atılmak: “ji qadê hat derxistin”.

  • kartê zeryerleşik

    Türkçesarı kart

    İngilizceyellow card

    Uyarı anlamında “hişyarî” de kullanılır.

  • keskyerleşik

    Türkçeyeşil

    İngilizcegreen

    Kesk û sor: yeşil-kırmızı, Amedspor'un renkleri.

  • kêlekvanbizim önerimiz

    Türkçekanat oyuncusu

    İngilizcewinger

    Kêlek: yan, kenar. Yerleşik değil, bizim tercihimizdir.

  • kirasbizim önerimiz

    Türkçeforma

    İngilizceshirt, kit

    Kelime anlamı gömlek. Forma için bizim tercihimiz; “forma” da yazılıyor.

  • klûbyerleşik

    Türkçekulüp

    İngilizceclub

    Yerleşik. Kuruluş için “damezrandin”.

  • korneryerleşik

    Türkçekorner

    İngilizcecorner

    Köşe vuruşu. “Şûta quncikê” de yazılabilir.

  • kûpayerleşik

    Türkçekupa

    İngilizcecup

    Türkiye Kupası: “Kûpaya Tirkiyeyê”.

L

  • li derveyerleşik

    Türkçedeplasman

    İngilizceaway

    Deplasman takımı: “tîma mêvan” — misafir takım.

  • li malêyerleşik

    Türkçeiç saha

    İngilizcehome

    Ev sahibi takım: “tîma malê”.

  • li ser xwebizim önerimiz

    Türkçekendi kalesine

    İngilizceown goal

    “Gola li ser xwe” — kendi kalesine attığı gol.

  • lîgyerleşik

    Türkçelig

    İngilizceleague

    1. Lig: “Lîga 1.”; Süper Lig: “Sûper Lîg”.

  • lîstikyerleşik

    Türkçeoyun

    İngilizcegame, play

    Oyunun kendisi. Maçın karşılığı değil; maç için “maç” kullanılır.

  • lîstikvanyerleşik

    Türkçeoyuncu

    İngilizceplayer

    Her tür oyuncu için genel karşılık.

M

  • maçyerleşik

    Türkçemaç

    İngilizcematch

    Yerleşmiş ödünç sözcük. “Lîstik” de kullanılabilir ama maç daha anlaşılır.

N

  • navberyerleşik

    Türkçedevre arası

    İngilizcehalf-time

    Kelime anlamı: ara. İlk yarı: “nîvê yekem”.

  • navendvanbizim önerimiz

    Türkçeorta saha oyuncusu

    İngilizcemidfielder

    Navend: merkez. Bazı yayınlarda kısaca “navîn” geçer; biz navendvan yazıyoruz.

  • nîvyerleşik

    Türkçedevre, yarı

    İngilizcehalf

    Nîvê yekem, nîvê duyem.

  • nûçeyerleşik

    Türkçehaber

    İngilizcenews

    Haber. Bu sitenin Kurmancî adı: Amedspor News.

O

  • ofsaytyerleşik

    Türkçeofsayt

    İngilizceoffside

    Yerleşik ödünç sözcük. “Li paş xetê” açıklayıcı olarak yazılabilir.

P

  • parastinyerleşik

    Türkçekurtarış

    İngilizcesave

    Korumak, kurtarmak. Kalecinin kurtarışı için kullanılır.

  • parêzvanyerleşik

    Türkçedefans oyuncusu

    İngilizcedefender

    Kökü parastin: korumak. Savunma hattının tamamı için “berevanî”.

  • pasyerleşik

    Türkçepas

    İngilizcepass

    Fiil: pas dan. Uzun pas: “pasa dirêj”.

  • penaltîyerleşik

    Türkçepenaltı

    İngilizcepenalty

    Penaltı noktası: “xala penaltiyê”. Ceza sahası: “qada cezayê”.

  • peymanyerleşik

    Türkçesözleşme

    İngilizcecontract

    Sözleşme uzatma: “dirêjkirina peymanê”.

  • pîrozbahîyerleşik

    Türkçekutlama

    İngilizcecelebration

    Kutlama, tebrik. “Pîroz be” — kutlu olsun.

Q

  • qadyerleşik

    Türkçesaha

    İngilizcepitch

    Oyun alanı. Çim için “giyayê qadê”.

  • qîrînbizim önerimiz

    Türkçetezahürat

    İngilizceroar, chanting

    Bağırış, haykırış. Tezahürat için bizim tercihimizdir.

R

  • rahênanyerleşik

    Türkçeantrenman

    İngilizcetraining

    Çalışma, idman. Kamp için “kampa rahênanê”.

  • rahêneryerleşik

    Türkçeteknik direktör

    İngilizcemanager, head coach

    Kökü rahênan: çalıştırmak, alıştırmak. “Antrenor” da kullanılır.

  • rengyerleşik

    Türkçerenk

    İngilizcecolours

    Amedspor'un renkleri: kesk û sor — yeşil ve kırmızı.

  • rewşa xalanyerleşik

    Türkçepuan durumu

    İngilizceleague table

    Sıralama tablosu. Lider: “pêşeng”.

S

  • serkeftinyerleşik

    Türkçegalibiyet

    İngilizcewin

    Kazanmak: “bi ser ket”. Galip: “serketî”.

  • sezonyerleşik

    Türkçesezon

    İngilizceseason

    2025-26 sezonu: “sezona 2025-26”.

  • soryerleşik

    Türkçekırmızı

    İngilizcered

    Kırmızı. Kesk û sor birlikte kullanılır.

  • stadyumyerleşik

    Türkçestadyum

    İngilizcestadium

    Yerleşik. Amed'in stadı: Stadyuma Amedê.

  • stranên alîgiranbizim önerimiz

    Türkçetribün şarkıları

    İngilizceterrace chants

    Tekil: strana alîgiran. Amedspor tribününde çoğu Kurmancî ve Zazakîdir.

Ş

  • şampiyonyerleşik

    Türkçeşampiyon

    İngilizcechampion

    Şampiyonluk: “şampiyonî”.

  • şiroveyerleşik

    Türkçeyorum

    İngilizcecommentary, analysis

    Yorumcu: “şirovekar”.

  • şûtyerleşik

    Türkçeşut

    İngilizceshot

    Fiil: şût kişandin. İsabetli şut: “şûta li ser torê”.

T

  • temaşevanyerleşik

    Türkçeseyirci

    İngilizcespectator

    İzleyen kişi. Taraftardan (alîgir) farkı: tutulan takım şart değil.

  • têkçûnyerleşik

    Türkçemağlubiyet

    İngilizcedefeat

    Yenilmek: “têk çû”.

  • tîfoyerleşik

    Türkçetifo

    İngilizcetifo

    Yerleşik ödünç sözcük. Pankart için “pankart”.

  • tîmyerleşik

    Türkçetakım

    İngilizceteam

    “Kom” da kullanılır ama kom daha çok grup demektir.

  • tîma neteweyîyerleşik

    Türkçemilli takım

    İngilizcenational team

    Kürt milli takımı: “Tîma Neteweyî ya Kurdistanê”.

  • topyerleşik

    Türkçetop

    İngilizceball

    Kurmancîde topun kendisi: “top li ba wî ye” — top onda.

  • toryerleşik

    Türkçekale ağı

    İngilizcenet

    Ağ. Kalenin bütünü için de mecazen kullanılır.

  • transferyerleşik

    Türkçetransfer

    İngilizcetransfer

    Transfer dönemi: “dema transferê”. Sözleşme: “peyman”.

  • tribûnyerleşik

    Türkçetribün

    İngilizcestand

    Celadet imlasıyla tribûn. Kale arkası: “tribûna paş derî”.

V

  • VARyerleşik

    TürkçeVAR

    İngilizceVAR

    Kısaltma olduğu gibi kalır; açıklaması “vîdeoya alîkar a hakem”.

W

  • wekhevîbizim önerimiz

    Türkçeberaberlik

    İngilizcedraw

    Kelime anlamı eşitlik. Beraberlik için bizim tercihimiz; “wekhev man” da yazılır.

  • weşanyerleşik

    Türkçeyayın

    İngilizcebroadcast

    Canlı yayın: “weşana zindî”.

X

  • xalyerleşik

    Türkçepuan

    İngilizcepoint

    Üç puan: “sê xal”.

  • xulekyerleşik

    Türkçedakika

    İngilizceminute

    90. dakika: “xulek 90”.

Y

  • yazdebizim önerimiz

    Türkçeilk on bir

    İngilizcestarting eleven

    Yazde: on bir. “Yazdeya destpêkê” — başlangıç on biri.

Z

  • zextbizim önerimiz

    Türkçebaskı, pres

    İngilizcepressing

    Zext: baskı. Yüksek pres için “zexta bilind”. Bizim tercihimizdir.

  • zindîyerleşik

    Türkçecanlı

    İngilizcelive

    Canlı anlatım: “şirovekirina zindî”.

Bu aramaya karşılık gelen terim yok.

Bir düzeltme gönder

Yanlış bulduğunuz ya da daha iyi bildiğiniz bir karşılık varsa yazın. Kaynak gösterirseniz (bir kitap, bir yayın, bir yöre kullanımı) daha hızlı işleriz.

Bu sözlük nereden çıktı?

Amedspor News üç dilde yayın yapıyor ve Kurmancî nüshalar çeviri değil, kendi başına metin. Maç anlatırken her seferinde aynı sorunla karşılaştık: “forvet” için ne yazacağız, “puan durumu” nasıl olacak? Verdiğimiz kararları bir kenara not etmek yerine buraya koyduk. Kullandığımız her terim burada görünür; beğenmeyen düzeltir.